Rośliny
Sierpik koronowaty (Serratula coronata)

Sierpik koronowaty (Serratula coronata) to wieloletnia bylina należąca do rodziny astrowatych (Asteraceae), o podobnych właściwościach jak szczodrak krokoszowaty (Rhaponticum carthamoides). Jego zakres występowania w stosunku do wspomnianego szczodraka jest zdecydowanie większy i rozciąga się od Europy Środkowej poprzez Azję wschodnia do Afryki północnej. Występuje jako pojedyncze stanowiska, a czasami tworzy niekończące się łany. Można go spotkać na Ukrainie, Kaukazie, Syberii, Dalekim Wschodzie, Mongolii, Chinach,Korei i Japonii. Jego typowym siedliskiem to podmokłe łąki, doliny dużych rzek, bagna i obrzeza stawów. Dobrze rośnie w pełnym słońcu, a za optymalne dla wzrostu i rozwoju uważa się gleby zasobne w próchnicę, a także torfowiska o wysokiej wilgotności (17-36%). Z powodzeniem kolonizuj także foldery zalewowe rzek, na których okresowo pojawia się woda jednak nie dłużej niż 10 dni. Poza wspomnianymi tu stanowiskami, sierpika spotkamy także na zboczach gór i obrzeżach lasów porastających góry do wysokości 1600 m n.p.m.

Sierpik koronowaty w porównaniu do szczodraka krokoszowatego dość późno rozpoczyna wegetacje. Z podziemnego dość płytkiego zółto-szarego, ale rozłożystego (10-25 cm) kłącza z licznymi korzeniami nitkowymi co roku wyrasta kilka do kilkunastu pędów kwiatowych.
Pedy kwiatowe młodych roślin dorastają do 40-50 cm, a starszych nawet do 140-170 cm. Pędy są proste, rowkowane, kątowe, na szczycie często rozgałęzione, pokryte liśćmi siedzącymi, u dołu dłuższe 20-45 cm , a górne krótsze 3-7 cm. Liście 5-7 palczaste na obrzeżach piłkowane, delikatnie kutnerowate, z góry ciemnozielone od spodu jasne z wyraźnie widocznymi „żyłkami”. Pędy w zależności od wieku rośliny zwieńczone jednym lub kilkoma kwiatami, często dość zagęszczonymi. Koszyczki kwiatowe owalne o średnicy 1,5-2,5 cm. Kwiaty fioletowo-liliowe, dwupłciowe, a niektóre zewnętrzne bywają żeńskie. Kwitnie przez 2-3 miesiące (lipiec-wrzesień). Owocem jest połyskujące, jasno brązowa niełupka, długości 5-7 mm grubości 1,2-1,7 mm w najgrubszym miejscu. Każdy owoc posiada resztki puchu kielichowego pozwalający na przemieszczanie się wraz z wiatrem. Jeden dojrzały kwiatostan wytwarza ok 20-70 nasion, a ich waga to 3-5g na 1000 szt.

sierpik.jpg

Sierpik koronowaty nasiona

 
Sierpik daje duży samosiew, jednak młode siewki które pojawiają się jeszcze przed zima wymarzną. Aby nie do puścić do takiej sytuacji nasiona zbieramy gdy tylko osiągną dojrzałość i wysiewamy wprost do gruntu późną jesienią przed pierwszymi przymrozkami. Taki wysiew zbliżony do naturalnego zapewnia odpowiednie „przeleżenie” i stratyfikacje naturalna, a jednocześnie zapobiega wschodem siewek w roku siania. Możemy także wysiać wiosną jednak ta metoda wymaga poddaniu nasion 1-2 miesięcznej stratyfikacji. Stratyfikacje przeprowadzamy podobnie jak w przypadku szczodraka krokoszowatego w wilgotnym piasku w temperaturze 0-3 st (dolna półka lodówki). Dobrze przeprowadzona stratyfikacja 2-3 krotnie podnosi procent kiełkujących nasion. Tak spreparowane nasiona, szczególnie te które przeleżały 2 miesiące powinny już posiadać widoczne gołym okiem małe kiełki. Siew przeprowadzamy na początku maja na rozsadnik, bardzo ostrożnie wyjmując pojedyncze nasiona i umieszczamy je w ziemi na głębokości 1-2 cm, przy założeniu 40-45 nasion na m2.

sierpik_sadz.jpg

Siewka sierpika

Siewki rosną bardzo powoli i wymagają częstego podlewania. Gęstość jaką tu zaprezentowana jest typowa dla roślin do trzeciego roku, potem z względu na znaczne rozmiary wymagają przesadzenia na miejsce stałe.

sierpik_sadzo.jpg

2 letni sierpik w gruncie i pierwsze właściwe liście

sierpik1.jpg

2 lata czekania i pierwsze pąki kwiatowe (połowa czerwca)

Przy przesadzaniu na miejsce stałe stosuje się zasadę 2-3 rośliny na m2. Sierpik jest roślina mrozoodporna, jednak w czasie bezśnieżnych zim może wymarzać. Pełna aktywność farmakologiczną dziko rosnący sierpik uzyskuje po 9-12 latach , a taki z uprawy już w 5-6 roku po posadzeniu.

sierpik2.jpg

Sierpik koronowaty kwiat

sierpi.jpg

  Sierpik to także roślina miododajna

 

Sierpik koronowaty podobnie jak szczodrak krokoszowaty dzięki dużej zawartości ecdysteroidów jest roślina adaptogenną.

Działanie Ecdysteronu:
• Wzrost syntezy białek
• Poprawa funkcjonowania układu nerwowego
• Wzrost zawartości białek i glikogenu w mięśniach
• Stabilizacja poziomu glukozy we krwi
• Regulacja poziomu insuliny we krwi – zapobiega gromadzeniu tłuszczu zapasowego
• Stymulacja procesów regeneracyjnych i naprawczych wszystkich tkanek
• Stabilizacja błon komórkowych
• Działanie antyoksydacyjne
• Silne działanie przeciwzapalne
• Silne działanie antykataboliczne – ogranicza stężenie oraz aktywność kortyzolu
• Wzrost wydolności tlenowej organizmu
• Wzrost beztłuszczowej masy mięśniowej i redukcja tkanki tłuszczowej
• Redukcja zmęczenia i apatii, działanie energetyzujące i witalizujące
• Poprawa siły mięśniowej

Sierpik koronowaty jest roślina mało znana, prace badawcze trwają głównie w Rosji, jednak już pierwsze wyniki są bardzo obiecujące. Zawartość ecdysteroidów w szczodraku dziko rosnącym to ok. 0,12-0,57%, natomiast zawartość ecdysteroidów w sierpiku koronowatym o aż 0,31-1,15%, czyli dwukrotnie więcej. Reasumując preparaty z sierpika mogą z powodzeniem zastąpić te otrzymywane z szczodraka krokoszowatego, przy czym dawkę stosuje się o połowę mniejszą.


Handzlówka 2017
Wszelki prawa zastrzeżone, kopiowanie zdjęć i tekstów bez zgody autora zabronione